Maak kinderen al vertrouwd met burenhulp: de twaalfjarigen van vandaag zijn de volwassenen van morgen

De Posthoorn is een buurt in Wevelgem die ver van het centrum ligt. Het laatste decennium maakten heel wat oudere inwoners hier plaats voor jongere gezinnen. Aan die veranderende buurtsamenstelling is het voor de oorspronkelijke bewoners wennen. “Die jonge gezinnen springen ’s morgens in hun auto en komen pas ’s avonds weer thuis om dan op de bank achter hun schermen te verdwijnen”, hoor je wel eens. De oudere bewoners van de Posthoorn betreuren het dat het overdag zo stil is in hun wijk en dat ze nog maar weinig mensen echt kennen. Ook het verenigingsleven bloede hier de laatste jaren dood en op een slager en bakker na zijn er geen andere handelszaken.  

Nadine woont al bijna 30 jaar in De Posthoorn. Tot zolang ze aan het werk was, had ze geen nood aan sociale contacten. “Wie een gezin en een job combineert, heeft zijn handen meer dan vol”, vult ze aan. “Maar toen ik twee jaar geleden met pensioen ging, zat ik daar. De kinderen uit huis en nog weinig om handen. Ik ben uit mezelf niet zo’n sociaal persoon, toch besliste ik op een dag mijn stoute schoenen aan te trekken en naar de buurtbabbels te trekken. Ik kende daar niemand. De eerste deelname was onwennig, maar ik werd er warm onthaald en ben blijven gaan. Ondertussen ga ik al een jaar naar die babbels en heb ik er veel nieuwe mensen leren kennen. Als ik nu over straat loop, steekt er altijd wel iemand zijn hand op of zegt goedendag. Ik ga nu ook met twee buurvrouwen naar de gym. Door die buurtbabbels ben ik opengebloeid.”  

Helemaal nieuw zijn de buurtbabbels niet in De Posthoorn. “In 2018 hebben we in deze buurt al eens een project opgestart om mensen weer meer met elkaar in verbinding te brengen. De babbels waren daar toen al een onderdeel van. Maar corona strooide roet in het eten. De buurtbabbels moesten stoppen en na de pandemie waren nog meer mensen dan voorheen bang om buiten te komen. Toen we hoorden van het project Zorgzame Buurten van de Vlaamse overheid hebben we niet getwijfeld om deel te nemen. En zo pikten we ons werk in de Posthoorn weer op”, legt Sylvie Desmet uit. Zij is directeur van het woonzorgcentrum dat samen met het lokaal dienstencentrum besliste om in te tekenen op het project Zorgzame Buurten.  

“In een eerste fase zijn we de bewoners van De Posthoorn individueel gaan bevragen en hebben ook focusgroepen opgericht. Wat missen ze in hun buurt? Waarmee kunnen wij de inwoners helpen? Doorheen het project hebben we dan verder bijgestuurd. We beschouwen De Posthoorn een beetje als een proeftuin voor heel Wevelgem. We proberen hier van alles uit. Niet alle initiatieven groeien uit tot een succes. Een wandelclub die iedere woensdagochtend aan de schoolpoort mensen probeerde te verzamelen om te gaan stappen, stierf een stille dood. Maar wat succesvol is, rollen we uit in de andere buurten van Wevelgem.”  

En de buurtbabbels zijn een voorbeeld van een geslaagd initiatief. Iedere maand brengen de medewerkers van het lokaal dienstencentrum zo’n 30 tot 50 mensen samen voor een babbel en een kop koffie, al dan niet met een informatief luik eraan gekoppeld. In de winter vinden de buurtbabbels plaats in het parochiehuis, in de zomer op het plein voor de kerk. “We willen mensen daarmee het signaal geven dat gezellig samenzijn niet veel om het lijf moet hebben. En dat werpt zijn vruchten af. Een groepje inwoners van De Posthoorn heeft ondertussen een soort van buurtcomité opgericht waarmee ze al een tweetal activiteiten hebben georganiseerd. Er komt weer wat meer cohesie in de wijk en dat brengt mooie dingen met zich mee. Toen een vaste bezoeker van de buurtbabbels niet kwam opdagen en bleek dat hij in het ziekenhuis was opgenomen, stelden de anderen voor om hem te bezoeken. Zo maak je toch een beetje het verschil voor die ene persoon.”  

Dat informeel zorgen voor elkaar is ontzettend belangrijk en zal volgens Sylvie in de toekomst zelfs noodzakelijk worden. “Met de vergrijzing die op ons afkomt, zal op een bepaald moment de zorgvraag groter worden dan het aanbod. We stoten momenteel nog niet op grenzen, maar dat gaat in de toekomst zeker gebeuren. In Nederland staan ze daarin al veel verder. Daar kijkt niemand ervan op als iemand ’s morgens even de overbuur in zijn steunkousen helpt. Maar hier is er thuisverpleegkunde en tot zolang die de vraag nog aankunnen, zoeken wij geen alternatieven. Toch zal er ook hier ooit een kantelmoment komen. Wij vinden het belangrijk om de mensen daar nu al op voor te bereiden en zelfs een eerste aanzet te geven. Daarom zijn we in het najaar van 2023 met het Give a Day-project gestart. Dat is een onlineplatform om het kleine helpen te stimuleren. Mensen kunnen er laten weten of ze hulp nodig hebben voor iets, maar ook helpers kunnen zich melden. Het programma koppelt dan hulpvragers en vrijwilligers aan elkaar. Of het hier in Wevelgem een succesverhaal wordt, dat moet nog blijken. Al zie ik het eerder als iets noodzakelijks.”

“We proberen hier in De Posthoorn ook jonge mensen te overtuigen om toch al wat meer zorg voor hun naasten op te nemen en zich als vrijwilliger te melden op Give a Day. Al moeten we bekennen dat dat niet eenvoudig is”, legt Sylvie verder uit. “Jonge mensen zien zorg onmiddellijk als hulp aan een zorgbehoevende, waardoor ze denken dat het eenrichtingsverkeer is. Maar dat klopt niet. Als je af en toe eens de boodschappen doet voor een oude buurvrouw, kan je aan diezelfde buurvrouw vragen om de poes eten te geven of de brievenbus leeg te maken als je met vakantie bent. Om jonge gezinnen te stimuleren hebben we de lagere school ingeschakeld. In de lessen zedenleer en godsdienst leren de kinderen over burenhulp en krijgen ze hier opdrachten rond. Ontzettend belangrijk, als je het mij vraagt. Want de twaalfjarigen van vandaag zijn de volwassenen van morgen.”