Bijkomende voorzorgsmaatregelen
Wanneer een bewoner drager is van een (ziekteverwekkend) micro-organisme, of ziek is door een infectie, moet steeds beoordeeld worden:
- Volstaan de algemene voorzorgsmaatregelen?
- Zijn bijkomende maatregelen nodig om verdere verspreiding te voorkomen?
Deze beoordeling gebeurt in overleg met:
- de hoofdverpleegkundige of de persoon die bevoegd is voor infectiepreventie,
- de CRA en/of de huisarts.
Besmettingscyclus
Het ontstaan van een infectie/dragerschap is het resultaat van de interactie tussen een micro-organisme, de gastheer (bijvoorbeeld een bewoner) en de omgeving.
Om onderstaande besmettingscyclus te doorbreken, kan men volgende maatregelen toepassen:
- Handhygiëne
- Hoest- en nieshygiëne
- Persoonlijke beschermingsmaatregelen
- Omgevingshygiëne
- Bijkomende voorzorgsmaatregelen
- Vaccinatie
Overdrachtswegen
| Overdrachtsweg | Contact | Druppel | Lucht/aerogeen |
|---|---|---|---|
| Beschrijving | Direct of indirect contact via huid, oppervlakken of materialen Direct (rechtstreeks) contact: rechtstreekse aanraking van huid of slijmvliezen tussen personen waarbij micro-organismen worden overgedragen. Indirect (onrechtstreeks) contact: overdracht via een ‘transportmiddel’, zoals besmette voorwerpen of handen. | Via druppels (vooral druppels >5 micrometer) bij hoesten, niezen of spreken. | Via de lucht via aerosolen (druppels vooral <5 micrometer) bij hoesten, niezen of spreken. Kunnen zich ook over lange afstanden verplaatsen door de lucht en blijven lang in de lucht rondzweven. |
| Voorzorgsmaatregelen (zorgcontacten) | Handschoenen (Wegwerp)schort met lange mouwen | Chirurgisch masker1 FFP2-masker (bij aërosolproducerende handelingen) 2 | FFP2-masker |
[1] aërosolproducerende handelingen zoals zorg aan tracheotomie, aspiratie, aërosoltherapie, ademhalingskine
Soorten isolatie
Aërogene isolatie, strikte isolatie en beschermende isolatie worden niet verder opgenomen aangezien deze types van isolatie slechts zelden voorkomt in WZC en niet volledig kunnen uitgevoerd worden.
⚠️ Opgelet
Pas onderstaande infectiepreventiemaatregelen toe, boven op de algemene voorzorgsmaatregelen, op basis van transmissieroute van het micro-organisme
| Isolatietype | Indicatie | PBM zorgverlener | PBM bewoner | Kamervereisten | PBM bezoekers |
|---|---|---|---|---|---|
| Contact | Infecties via direct of indirect contact Vermoeden van of bevestigde infectie met micro-organismen die overgedragen worden via direct of indirect contact bv. Maag- en darmaandoening zonder braken, C. difficile, scabiës crustosa, … | Handschoenen (wisselen op indicatie) Beschermschort | Bij verlaten kamer aanwezige wonden goed afdekken. Handhygiëne voor verlaten kamer. Bij transport propere kledij. | Eénpersoonskamer met eigen sanitair. Hygiënekaartpdf bestand806.3kb aan de deur, deur mag openblijven. Behalve bij Scabiës crustosa. Dagelijks reinigen en desinfecteren van de sanitaire ruimte en hightouch oppervlakten. Geen bijkomende maatregelen voor vuil linnen en eetgerei. | Geen gebruik sanitair Handhygiëne voor en na het bezoek. Bezoek de bewoner in isolatie als laatste en verlaat daarna het WZC. |
| Druppel | Infecties via druppels en in mindere mate via aerosolen Bij infectieziekten die zich hoofdzakelijk verspreiden via druppels zoals acute luchtweginfectie (Influenza, RSV, Covid-19, HMPV, …) | Chirurgisch mondneusmasker (type IIR) vóór het betreden van de kamer en uitdoen na verlaten van de kamer FFP2 masker bij het uitvoeren van aerosolvormende handelingen. | Chirurgisch masker bij verlaten van de kamer. Handhygiëne voor verlaten kamer. | Eénpersoonskamer met eigen sanitair. Hygiënekaartpdf bestand806.3kb aan de deur, deur gesloten Dagelijkse schoonmaak Geen bijkomende maatregelen voor vuil linnen en eetgerei. | Instructies geven Chirurgisch mondneusmasker vóór het betreden van de kamer en uitdoen na verlaten van de kamer Handhygiëne voor en na het bezoek. |
| Contact-druppel | Combinatie van contact- en druppeloverdracht Maag- en darmklachten met braken zoals norovirus met braken, ... | Handschoenen Beschermschort Chirurgisch masker (type IIR) opzetten vóór het betreden van de kamer, uitdoen na verlaten kamer | Chirurgisch masker bij transport Handhygiëne voor verlaten kamer. | Eénpersoonskamer met eigen sanitair. Hygiënekaartpdf bestand806.3kb aan de deur, deur gesloten Dagelijks reinigen en desinfecteren van de sanitaire ruimte en hightouch oppervlakten. Geen bijkomende maatregelen voor vuil linnen en eetgerei. | Chirurgisch mondneusmasker vóór het betreden van de kamer en uitdoen na verlaten van de kamer Handhygiëne voor en na bezoek Bezoek de bewoner in isolatie als laatste en verlaat dan het WZC |
⚠️ Opgelet
Aanvullende aandachtspunten:
- Materiaal is zoveel mogelijk bewonersgebonden
- Gedeelde badkamers en materialen zoals handvaten van tillift, baden, ... na elk gebruik reinigen en desinfecteren.
- Een kamer in isolatie wordt als laatste opgenomen in de schoonmaakplanning
- Bij transport van de bewoner moet respectievelijk het ziekenvervoer en de ontvangende zorginstelling op de hoogte gebracht worden van de te nemen maatregelen (transportdocument) doc bestand41.7kb
Dragerschap MDRO
In woonzorgcentra worden vooral infectiepreventiemaatregelen toegepast. In tegenstelling tot ziekenhuizen zijn isolatiemaatregelen er vaak moeilijk realiseerbaar en niet altijd wenselijk of aangewezen. Een woonzorgcentrum is immers een thuisvervangende omgeving, waar zoveel mogelijk rekening wordt gehouden met de levenskwaliteit van de bewoners.
Een goede communicatie is essentieel om de extra infectiepreventiemaatregelen correct en consequent toe te passen. Informeer daarom:
- De bewoner over de reden van de bijkomende maatregelen;
- Het personeel die betrokken zijn bij de zorg;
- Bezoekers;
- Bezoekende artsen en paramedici.
Bij een transfer naar een andere afdeling, een andere zorginstelling of een bezoek aan een polikliniek moet er steeds geïnformeerd worden over het MDRO-dragerschap. Registreer de MDRO-status duidelijk in het zorgdossier, zodat alle zorgverleners hiervan op de hoogte zijn.
Ook de ambulancedienst wordt bij een transport best op de hoogte gebracht, zodat tijdens het transport de nodige maatregelen kunnen worden genomen. Gebruik hiervoor het transfer doc bestand87.3kb- en transportdocumentdoc bestand41.7kb.
Een goede informatieoverdracht tussen woonzorgcentra en andere zorginstellingen is essentieel om verdere verspreiding van MDRO te voorkomen. Een nauwe samenwerking of functionele binding tussen een woonzorgcentrum en een ziekenhuis kan deze communicatie ondersteunen
Tabel: Overzicht bijkomende infectiepreventiemaatregelen bij een bewoner met MDRO.
| MRSA | ESBL | CPE | VRE | ||
|---|---|---|---|---|---|
| PBM tijdens zorgcontacten | Handschoenen | Ja | |||
| Schort met lang mouwen | Ja | ||||
| Masker | Masker bij productieve hoest (MDRO in sputum) | ||||
| Isolatie | Situationeel | ||||
| Eénpersoonskamer | Aanbevolen | ||||
| Dekolonisatie | Ja | Niet mogelijk | Niet mogelijk | Niet mogelijk | |
| Sanitair | Toilet, toiletstoel, urinaal, bedpan | Bewonersgebonden | |||
| Bad of douche | Delen mogelijk mits reiniging en desinfectie na elk gebruik. | ||||
| Materialen | Verzorgingsmateriaal, instrumenten | Bij voorkeur bewonersgebonden of wegwerpbaar. Indien niet mogelijk: reinigen en desinfectie na elk gebruik. Met inbegrip: handvaten verzorgingskar, medicatiekar, linnenkar,… Instrueer het personeel. | |||
| tilliften | Handvaten reiniging en desinfectie na elk gebruik Periodiek reinigen en desinfecteren van hele tillift Doek van de tillift bewonersgebonden gebruiken | ||||
| Reiniging en desinfectie van kamer/sanitair | Dagelijks, als laatste in de poetsplanning | ||||
| Afvoer van materialen: afval/linnen | Normale procedure | ||||
| Bezoek toegelaten | Ja, mits naleven instructies hygiënekaart | ||||
⚠️ Opgelet
Aanvullende aandachtspunten:
- Wanneer een badkamer gedeeld wordt, wordt de bewoner met een MDRO als laatste gewassen. Reinig en desinfecteer de badkamer onmiddellijk na gebruik.
- Bedlinnen en persoonlijk linnen van bewoners met een MDRO worden steeds als besmet beschouwd. Draag handschoenen bij de manipulatie, vermijd contact met de beroepskledij (draag een beschermschort met lange mouwen) en leg het linnen niet op de grond. Specifieke linnenzakken zijn niet nodig.
- Indien geen eenpersoonskamer beschikbaar is, wordt de medebewoner ook als drager beschouwd.
- Bezoekers volgen steeds de instructies op de hygiënekaart.
- Bezoekers van een bewoner met een MDRO bezoeken deze bewoner als laatste. Geef bezoekers ook de nodige uitleg over MDRO en benadruk dat deze micro-organismen voor gezonde personen en zwangeren doorgaans geen gezondheidsrisico vormen.
- Spoel het toilet steeds door met een gesloten deksel. Ook bij het manipuleren van een emmer van de toiletstoel blijft het deksel gesloten. Een toiletstoel, bedpan, urinaal of wasbekken zijn steeds bewonersgebonden.
- Bijkomende staalname gebeurt op indicatie en is afhankelijk van het klinisch beeld, bijvoorbeeld sputum bij een productieve hoest of een wisser van de wonde bij een slecht genezende wonde, …