Toxoplasmose (kattenziekte)

Symptomen

Vaak merken mensen niet dat zij toxoplasmose hebben. Dat komt doordat een toxoplasma-infectie bijna nooit klachten geeft. Soms zijn er milde klachten als vermoeidheid, lusteloosheid of koorts. Maar omdat deze klachten zo algemeen zijn, herkennen mensen ze niet als aanwijzing voor toxoplasmose.

Soms worden patiënten ernstiger ziek. Dit gebeurt vooral wanneer zij een slechte afweer hebben.

Verspreiding

Iedereen kan toxoplasmose krijgen. Als je het eenmaal hebt doorgemaakt ben je immuun. 

Mensen en dieren kunnen besmet raken door:

• contact met aarde of kattenpoep, bijvoorbeeld bij het tuinieren of het schoonmaken van de kattenbak.
• het eten van ongewassen groente of fruit, bijvoorbeeld uit eigen tuin.
• het eten van rauw of niet goed doorbakken vlees van besmette dieren.

Als u toxoplasmose heeft tijdens uw zwangerschap kan uw baby via u geïnfecteerd raken. Wanneer u vroeg in uw zwangerschap besmet raakt kunt u een miskraam krijgen of kan uw kind overlijden. De kans hierop is kleiner wanneer u later in de zwangerschap besmet raakt. Wel kan uw kind dan aangeboren afwijkingen krijgen aan bijvoorbeeld de ogen of zenuwen.

Behandeling

Meestal is behandeling niet nodig. Gezonde mensen met een goede afweer worden vaak vanzelf beter. Soms is behandeling wél nodig, bijvoorbeeld bij mensen met een verminderde afweer (zoals mensen met hiv) of bij ernstige klachten, zoals een oogontsteking. 

Preventietips

U kunt verschillende dingen doen om toxoplasmose te voorkomen:

• Zorg dat vlees altijd goed gaar is voordat u het eet.
• Voorkom dat katten kunnen komen op plaatsen waar kinderen vaak spelen. Doe bijvoorbeeld een deksel op de zandbak.
• Was groenten en fruit (uit eigen tuin) altijd heel goed.
• Draag handschoenen bij het tuinieren.
• Maak de kattenbak iedere dag schoon.
• Bent u zwanger? Laat dan iemand anders de kattenbak schoonmaken.
• Was altijd goed uw handen na contact met aarde, zand, vuil of stro.
• Werkt of woont u op een boerderij? Zorg dan voor goede hygiëne bij de geboorte of een miskraam van kalfjes, lammetjes of geitjes. Draag beschermende kleding en raak uw gezicht niet aan met uw handen. Laat bezoekers op afstand blijven.

Samenvatting

Verwekker: Parasiet Toxoplasma gondii.

Incubatieperiode: 5-23 dagen.

Besmettingsweg: Indirect via voedsel, milieu of water en direct: verticaal, orgaan- en weefseltransplantatie en zeldzaam bloedproducten.

Besmettelijke periode: Overdracht van mens op mens alleen in specifieke situaties: gedurende gehele zwangerschap naar het kind (tijdens het doormaken van een primo-infectie), orgaantransplantatie (weefselcysten levenslang aanwezig), bloedtransfusie (tijdens parasitemie).

Maatregelen: Algemene preventieve adviezen; profylaxe op indicatie bij ernstig immuungecompromitteerden.

Symptomen: Congenitale toxoplasmose: symptomen afhankelijk van het trimester waarin de zwangere geïnfecteerd is geraakt. Postnataal verworven toxoplasmose: meeste personen geen of slechts mild. Indien klachten, meest voorkomend: lymfadenopathie en/of mononucleose-achtig ziektebeeld en chorioretinitis.

Handige links

EBPnet aanbevolen onderzoeken bij zwangerschap: Toxoplasmose.pdf

Advies Kind en Gezin: Toxoplasmose tijdens de zwangerschap | Kind en Gezin

Richtlijn, zie LCI Nederland: https://lci.rivm.nl/richtlijnen/toxoplasmose