Scabiës lijkt te stabiliseren in Vlaanderen na jaren van stijging

Na jaren van stijging lijkt het aantal gevallen van scabiës in Vlaanderen zich sinds 2023 te stabiliseren. In sommige groepen is er zelfs een lichte daling. Dat blijkt uit onderzoek van Sciensano, in samenwerking het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG) en Departement Zorg. Tegelijk toont onderzoek van het ITG aan dat scabiës een complexe uitdaging blijft, zowel voor patiënten als de gezondheidszorg.

Joris Moonens, woordvoerder Departement Zorg: “Na jaren van stijging zien we dat de verspreiding van scabiës stilaan stabiliseert. Dat is een bemoedigende evolutie. Tegelijk blijft de impact voor wie ermee te maken krijgt groot, zowel lichamelijk als mentaal. Daarom moeten we blijven inzetten op een brede aanpak, met aandacht voor correcte diagnose, goede begeleiding én psychosociale ondersteuning van patiënten.”

Jongeren en stedelijke gebieden meest getroffen

Scabiës treft niet iedereen in dezelfde mate. De diagnose wordt vaker gesteld bij jongeren en jongvolwassenen tussen 15 en 24 jaar, mannen en inwoners van stedelijke gebieden. Tussen 2011 en 2023 werd een gemiddelde jaarlijkse stijging van ongeveer 15% vastgesteld, maar recente cijfers wijzen erop dat die opwaartse trend stilaan wordt afgeremd, vooral bij jongvolwassenen. Dat is een van de belangrijkste conclusies van het onderzoek dat uitgevoerd werd door Sciensano.

Breder probleem dan alleen een huidinfectie

Het onderzoek van het ITG toont aan dat scabiës veel meer is dan een louter medische aandoening. Patiënten ervaren niet alleen lichamelijke klachten, maar ook aanzienlijke psychologische en sociale gevolgen. Tijdens de infectie komen acute psychische klachten vaak voor. Ook na genezing blijven klachten zoals angst, slaapproblemen en verhoogde waakzaamheid bestaan. Daarnaast kan scabiës leiden tot sociaal isolement en problemen op het werk.

Uitdagingen voor zorgverleners

De studie had als doel om beter te begrijpen hoe scabiës zich verspreidt en evolueert in Vlaanderen. Dit zowel vanuit het perspectief van de patiënt als dat van de zorgverlener. Zorgverleners en patiënten geven aan dat ze in de praktijk op verschillende obstakels botsen:

diagnose is soms moeilijk te stellen
kennis over de actuele verspreiding is niet altijd up-to-date
behandelingsrichtlijnen zijn complex en worden daardoor niet altijd consequent toegepast
hygiënische maatregelen zijn niet altijd duidelijk voor patiënten en zorgverleners
beperkte consultatietijd en een gebrek aan gestandaardiseerde opvolgprotocollen wanneer de behandeling niet werkt, bemoeilijkt goede opvolging en begeleiding

Het onderzoek wijst ook op verschillen in hoe snel zorgverleners scabiës vermoeden en doorverwijzen naargelang de sociale achtergrond van de patiënt — een aandachtspunt voor een gelijke toegang tot zorg.

Nood aan geïntegreerde aanpak

Een effectieve aanpak van scabiës gaat verder dan medische behandeling alleen. Ook aandacht voor hygiënische en psychosociale aspecten is nodig om de verspreiding van scabiës onder controle te krijgen en de impact op patiënten te beperken.

Het Departement Zorg zette de voorbije jaren verschillende initiatieven op om de aanpak van scabiës te versterken. Zo werd in 2024 een grootschalige preventiecampagne gelanceerd en werd in 2025 een richtlijn voor diagnose en behandeling uitgewerkt, aangevuld met toegankelijk informatiemateriaal.