Zorgzame Buurt Eeklo - Een hechte buurt bouw je laagje voor laagje op

“Mijn taak? Van Eeklo een warme stad maken waar inwoners elkaar helpen”, legt Hannah Van Renterghem uit. Maar Rome is ook niet in één dag gebouwd en dus startte ze haar missie in de wijk Sint-Jozef. “Dat is een dichtbevolkte buurt in het westen van de stad. De wijk heeft een diverse populatie. Alle leeftijden zijn er vertegenwoordigd en er wonen 35 verschillende nationaliteiten. Een derde van de wijkbewoners leeft in een sociale woning, een op de drie is alleenstaand. Daarnaast is het een wijk met weinig voorzieningen. Hier zijn geen winkels of tearooms.”

Hannah is zelf van Eeklo, maar de buurt Sint-Jozef kende ze tot ze buurtzorgconsulent werd amper. “Het was een wijk met niet zo’n goede naam. Daarom leek het logisch om de zorgzame buurt daar op te starten en in een latere fase uit te breiden naar de rest van Eeklo. Na enkele vergaderingen met wijkbewoners en verenigingen werd duidelijk dat er weinig cohesie was in de wijk. Meer nog: de bewoners waren er vreemden voor elkaar.” 

Wilde Hannah van deze wijk een solidaire plek maken, dan moest ze er eerst voor zorgen dat buren elkaar leerden kennen. Pas  dan zouden andere initiatieven kunnen groeien. Om die ontmoeting te realiseren, startte ze de buurtsoepés. “Eén keer in de maand spring ik op mijn bakfiets en trek ik met soep en koffie naar de Sint-Jozefwijk. Vóór mijn job als buurtzorgconsulent, werkte ik als HR-consulent bij een uitzendkantoor. Targets, omzetten, cijfers halen. Dat was wat telde en waarop ik beoordeeld werd. Naar mijn eerste soepé kwamen acht mensen. Dit wordt niks, dacht ik toen.”

“Maar ondertussen weet ik dat buurtwerk tijd nodig heeft. En die krijg ik ook. In veel gemeenten is de buurtcoach een tijdelijke functie die je met veel andere taken moet combineren. Ik heb een contract van onbepaalde duur. Op die manier heb ik ruimte om te experimenteren. Werkt iets niet, dan stel ik bij. Dat is ook wat ik gedaan heb bij de soepés. Zo ondervond ik dat in Sint-Jozef vrijdag de populairste dag was om soep aan te bieden. Van zodra de soepbedeling al wat beter bekend was bij de bewoners, heb ik de pleintjes ingeruild voor het parochiehuis. De regen kan dan geen spelbreker meer zijn. Ik stelde ook vast dat door enkel te flyeren mensen niet altijd komen. Door bij hen aan te bellen of hen de avond voordien nog een sms’je te sturen, voelen ze zich extra welkom.”  

Ondertussen organiseer ik de buurtsoepés al meer dan twee jaar, maar nog altijd stuur ik bij waar nodig. Op goede dagen komen er soms veertig mensen soep drinken. Bewoners beginnen ook zelf initiatieven te nemen. Zo brengt de ene al eens een thermos thee mee, iemand anders een zelfgemaakte cake. De soepbedeling duurt twee uur. Ik geniet ervan om buren met elkaar te zien praten. Maar ook met mij gaan de bewoners in gesprek. Velen durven niet zomaar bij de stadsdiensten binnenstappen. Voor wie slecht te been is, speelt ook de afstand naar het centrum mee. Tijdens de informele soepés praten bewoners wel gemakkelijk over hun noden. Daarom probeer ik maatschappelijk werkers ervan te overtuigen bij de soepés aan te sluiten. Sinds kort gebeurt dat ook af en toe. Ook de wijkagent en de gemeenschapswacht krijgen een uitnodiging en gaan mee als hun agenda dat toelaat. Die nabije dienstverlening is van onschatbare waarde voor de wijkbewoners.” 

“Daarnaast werken we in Eeklo ook met straatambassadeurs. Zo’n ambassadeur is een contactpersoon in de buurt, een schakel tussen de bewoners en de stad. Als een straatambassadeur merkt dat een bewoner een probleem heeft, kan hij dat aan mij doorgeven. Of hij laat me weten wanneer hij zich zorgen maakt om een alleenstaande bij wie de rolluiken al dagenlang naar beneden zijn.” In Sint-Jozef werkt Hannah ondertussen met acht straatambassadeurs, in heel Eeklo zijn er vijfentwintig actief.  

Mensen geven zichzelf als straatambassadeur op bij mij of via het hulpplatform Give a Day. Soms spreekt Hannah iemand rechtstreeks aan. “Ik speel met het idee om in de toekomst ook kappers of zorgverleners in te zetten. Zij horen en zien veel.” Hannah zit met de straatambassadeurs drie keer per jaar samen. “Binnenkort willen we aan die contactmomenten ook telkens een kleine vorming koppelen. We kunnen hen dan bijvoorbeeld een overzicht van alle stadsdiensten of een stoomcursus hoe communiceren met anderstaligen geven. Het is belangrijk de ambassadeurs goed te ondersteunen.” 

In de wijk Sint-Jozef heeft Hannah ook een aantal terugkerende jaarlijkse evenementen in het leven geroepen. Het Galgenbosfeest is het meest succesvolle. Het is dit jaar aan zijn vierde editie toe. “Bij de eerste editie was de rol van de stad nog groot. Maar ondertussen is mijn taak wat teruggeschroefd. Ik regel nog wel de vergaderingen, maak officiële documenten in orde, doe de promotie. Maar de organisatie op de dag zelf is in handen van partners uit de buurt en vrijwilligers. Het toont aan tot welke mooie resultaten samenwerken kan leiden. Iedere editie wordt het feest groter en populairder. Steeds vaker zakken ook mensen van buiten de wijk af. Bezoekers kunnen er gezellig iets drinken en ondertussen kennismaken met verenigingen uit de wijk. Zo organiseerde de tafeltennisclub al eens een initiatie en de dansschool trad op. Verenigingen zijn belangrijke actoren in een wijk om mensen meer te verbinden en een buurt nieuw leven in te blazen.”  

Vorig jaar organiseerde Hannah voor de eerste keer de Dag van de Buren. Het idee is eenvoudig: zet een tafel en wat stoelen op de stoep en nodig je buren uit. Wie zin had om aan dat project mee te doen, kon zich melden bij de stad en kreeg een pakket met onder meer koffie, cakejes en een vuilniszak. Ik hoopte op een 15-tal deelnemende straten voor heel Eeklo, maar er waren er 41. Dat was dus meteen een schot in de roos. Ik kreeg achteraf veel positieve reacties. Het evenement past ook helemaal in de filosofie van zorgzame buurten: om gezellig samen te zijn, heb je niet veel nodig.”  

Binnenkort krijgt Sint-Jozef een eigen buurthuis. Daarvoor worden de leegstaande Chirolokalen in de wijk opgeknapt. “Dat is de kers op de taart. Van ‘af en toe’ ontmoeten, gaan we naar ‘continu’ ontmoeten”, zegt Hannah trots. “De buurtbewoners zullen voortaan een vaste plek hebben waar ze heen kunnen voor koffie, soep of een babbel. Hier zullen ze ook kunnen deelnemen aan workshops of evenementen. Hebben ze een vraag of een probleem, dan zal een straatambassadeur, een stadsmedewerker of iemand van een partnerorganisatie hen proberen te helpen. Het buurthuis wordt ook een plek waar oud én jong terechtkunnen. Ook de wijkwerking voor kinderen tot 12 jaar zal hier plaatsvinden. Voor de 12+’ers voorzien we op wandelafstand van het buurthuis een overdekte ontmoetingsplaats met fitnesstoestellen. Daarvoor slaan we graag de handen in elkaar met de collega’s van het Jongerenhuis.”

“In die twee en half jaar dat ik de job van buurtzorgconsulent uitoefen, heb ik geleerd dat buurtwerk niet in cijfers te vatten is. Ik vier ieder klein succesje. Elke mens die ik kan helpen, is winst”, besluit Hannah. “Maar de zorgzame buurt heeft ook op grotere schaal iets veranderd. De sombere Sint-Jozefwijk is stilaan een vrolijke buurt aan het worden. Ik hoor niet-wijkbewoners soms bewonderend spreken over de leuke initiatieven die hier plaatsvinden. Toch wil ik benadrukken dat het niet nodig is om veel verschillende initiatieven op poten te zetten. Aan enkele initiatieven heb je genoeg. Probeer dingen uit en stel bij. En wat in de ene wijk een succes is, is dat niet noodzakelijk ook in een andere wijk. Buurtwerk is maatwerk. Betrek de inwoners bij de organisatie, maar laat hen niet los. Mensen voelen zich zekerder met een stevige back-up. Maar vooral: heb geduld. Een buurt verander je niet even tussen de spreekwoordelijke soep en patatten. Een hechte gemeenschap bouw je laagje voor laagje op.”