Zorgzame buurt Ten Ede luistert naar wat mensen nodig hebben

“Ik hou eigenlijk niet zo van barbecue, maar ik kom toch.” Voor de vrijwilligers van de Palullen is zo’n reactie een mooi compliment. Mensen komen niet voor het eten, wel voor het gezelschap. En precies daar draait het de laatste jaren om in Ten Ede. Met een barbecue, een quiz of een verkleedpartij brengt de buurtvereniging inwoners samen. Kleinschalig en eenvoudig, maar het werkt. 

Ambitieuze start

Het verhaal van de Palullen begon in 2021, toen de Vlaamse overheid lokale besturen uitnodigde om mee te bouwen aan zorgzame buurten. In Wetteren bestond al het lokaal dienstencentrum De Koffiebranderij. Maar voor veel inwoners uit de deelgemeenten was dat soms te ver of was de drempel naar een LDC te hoog. Er was behoefte aan iets anders: een werking dichter bij huis, midden in de buurt. “Zorgzame Buurten was voor ons de uitgelezen opstart”, zegt Griet.

Griet en haar collega’s richtten hun blik op Ten Ede, een buurt met minder voorzieningen dan andere wijken in Wetteren. “We wilden klein beginnen en later uitbreiden naar andere delen van de gemeente. Daarbij hadden we twee doelen voor ogen: de sociale samenhang versterken en ervoor zorgen dat wie zorg nodig had, sneller bij de juiste hulpverlener terechtkwam.” Voor dat laatste wilden Griet en haar collega’s een lokaal zorgnetwerk uitbouwen. Ze gingen langs bij huisartsen, apothekers, thuiszorgdiensten. Maar al snel bleek dat zo’n netwerk veel tijd en energie vroeg. “De ambitie was groot, de draagkracht bleek toch iets kleiner te zijn.” 

Buurtwerking

Omdat zo’n formeel zorgnetwerk uitbouwen moeizaam blijkt, verschuift de focus. Griet gelooft dat signalen ook op een andere manier sneller kunnen worden opgevangen: door ervoor te zorgen dat buren elkaar kennen. “Wie elkaar kent, merkt sneller wanneer iemand hulp nodig heeft en is ook sneller bereid om die hulp te bieden.” Alle aandacht gaat daarom naar het versterken van die onderlinge banden. Het activiteitenaanbod in Ten Ede wordt uitgebreid en er komt een echte buurtwerking.

Vanuit lokaal dienstencentrum De Koffiebranderij wordt gezocht naar vrijwilligers die mee hun schouders onder het initiatief willen zetten. Een van hen is Hilde Anneessens. Ze woont zelf in Ten Ede, maar komt oorspronkelijk uit West-Vlaanderen. “Ik zag meteen de meerwaarde van zo’n activiteitenaanbod. En ik wilde zelf ook graag wat meer mensen in de buurt leren kennen.”

Ze spreken voorbijgangers aan, maken een praatje en vertellen over hun plannen: activiteiten organiseren in het buurthuis om inwoners dichter bij elkaar te brengen.

Tegenwind

Net wanneer de buurtwerking stilaan op gang komt in Ten Ede, krijgt De Palullen onverwacht tegenwind van de lokale horeca. De vrijwilligers willen tijdens hun maandelijkse activiteit drank en een maaltijd aanbieden. “De restaurants in de buurt vrezen dat de buurtwerking klanten zal afsnoepen”, vertelt Griet. Om de spanning weg te nemen, proberen beide partijen samen te werken. Maar die samenwerking houdt niet lang stand. Onder meer de prijzen blijken een struikelblok.

De vrijwilligers vinden het jammer. “Onze activiteiten vinden maar één keer per maand plaats en ze richten zich op een ander publiek dan de restaurants”, legt Hilde uit. De Palullen besluit het daarom over een andere boeg te gooien en lokale zelfstandigen bewust bij de werking te betrekken. “Voor een barbecue wordt het vlees bij de slager gehaald, voor desserts wordt een beroep gedaan op de bakker. Zo wordt de buurtwerking geen concurrent, maar net een klant van de lokale ondernemers.”

De eerste hindernissen zijn daarmee genomen en De Palullen groeit verder. Ook binnen de groep verandert er stilaan iets. In het begin verlopen de overlegmomenten nog behoorlijk formeel. De vrijwilligers komen regelmatig samen met Griet in een vergaderzaal van De Koffiebranderij. Maar naarmate ze elkaar beter kennen en het vertrouwen groeit, verdwijnt ook de afstand. De vergaderzaal maakt plaats voor Hildes keukentafel. De gesprekken worden losser, de ideeën spontaner en de vrijwilligers nemen steeds meer zelf het initiatief.

Op eigen benen

Zo groeit De Palullen in Hildes keuken stilaan uit van een gemeentelijk project tot een buurtwerking die steeds meer op eigen benen staat. “Het is een fantastische groep waarin iedereen zijn sterktes kent en zich ten volle inzet”, legt Griet uit. Dat enthousiasme werkt aanstekelijk. De Palullen telt intussen tien vaste vrijwilligers en kan bij grotere activiteiten nog eens rekenen op twintig extra helpende handen. “Ooit waren het mensen die elkaar nauwelijks kenden, vandaag zijn ze een hechte vriendengroep.” 

De groep organiseert quizzen, bingoavonden, volksspelen en zangmomenten. De wijkagent komt al eens langs voor een informatieve avond. “Maar serieus hoeft het daarbij lang niet altijd te zijn. Integendeel: hoe meer er gelachen wordt, hoe beter”, verzekert Hilde. “Met Halloween krijgt wie verkleed komt een gratis aperitief. En bij muzikaal pak leverden de gekke doe-opdrachten zoveel plezier op dat we aan een tweede editie werken.”

Ook eten speelt een belangrijke rol. Elke activiteit begint met een maaltijd. De vrijwilligers leggen hun oor te luisteren bij de inwoners en polsen wel eens naar wat ze graag op hun bord zien. “Sinds ik alleen ben, maak ik nooit meer vol-au-vent”, liet iemand zich onlangs ontvallen. “De boodschap bleef hangen”, vertelt Hilde. “De volgende keer stond er vol-au-vent op het menu. Gewoon omdat iemand er zin in had. Misschien is dat wel precies waar De Palullen om draait: luisteren naar wat mensen nodig hebben en er vervolgens iets mee doen.”

Onder één vlag

Ondertussen heeft De Palullen zijn plek gevonden tussen de andere verenigingen in Ten Ede. Toen de jaarlijkse kermis enkele jaren geleden verdween, wilden de vrijwilligers iets in de plaats brengen. Vorig jaar organiseerden ze samen met de ouderraad een buurtfeest. “Hoewel het weer niet meezat die dag, werd het feest een succes”, herinnert Griet zich. 

Dat zette duidelijk iets in beweging. Ook andere verenigingen kregen zin om de handen in elkaar te slaan. Zo ontstond het idee om onder één vlag een volledig weekend te organiseren. “Binnenkort nemen we de parochiezaal over met een nieuw buurtfeest als alternatief voor de verdwenen kermis. Geen kopie van vroeger, maar een weekend gedragen door de verenigingen en mensen van Ten Ede zelf”, vertelt Hilde trots.

Een model voor andere buurten?

De vraag is nu of het verhaal van Ten Ede ook elders kan worden overgedaan. Die ambitie staat in het meerjarenplan van Wetteren. Hoe dat precies moet gebeuren, is minder duidelijk. De opstart van De Palullen vroeg immers veel tijd en middelen. “De subsidies zijn ondertussen weggevallen en gingen vooral naar personeelskosten”, legt Griet uit. “De vrijwilligers dragen de werking grotendeels zelf, maar professionele ondersteuning blijft nodig. Wie in een andere buurt hetzelfde wil opbouwen, moet dus opnieuw investeren en de werking voldoende tijd geven om op eigen benen te staan.”

Toch heeft Zorgzame Buurten in Wetteren iets in beweging gezet. Het was de aanzet naar een meer buurtgerichte manier van werken en liet zien wat er ontstaat als mensen elkaar vinden. Maar de grootste winst zit misschien wel in Ten Ede zelf: bewoners kijken weer anders naar hun buurt. “Inwoners zien weer het schone van hun wijk en daar wordt ze alleen maar beter van”, besluit Griet.