Infrastructuur

'Roadmap Zorg 2050'

'Roadmap Zorg 2050' is een onderzoekstraject dat VITO uitvoert in opdracht van het VIPA. Het wil betaalbare, haalbare en strategische transitiepaden ontwikkelen voor klimaatneutrale zorggebouwen.

AZ Groeninge - Kortrijk

Onderzoeksdoelstelling

Kopieer sectielink

Waarom dit onderzoek?

De Vlaamse zorgsector staat voor een ingrijpende en noodzakelijke transitie. Tegen 2050 moeten zorggebouwen niet alleen klimaatneutraal zijn, maar ook betaalbaar, veerkrachtig en voorbereid op veranderende omstandigheden, zoals stijgende energiekosten, warmtestress en nieuwe maatschappelijke uitdagingen. De keuzes die we vandaag maken in ontwerp, renovatie en exploitatie bepalen mee de toekomstbestendigheid van ons zorgpatrimonium.

Wat houdt het onderzoek in?

Het onderzoek vertrekt vanuit bestaande energieaudits en ontwerpplannen en:

  • identificeert kansen en knelpunten;
  • gaat na welke maatregelen of optimalisaties vandaag ontbreken om de sprong naar klimaatneutraliteit tegen 2050 mogelijk te maken;
  • brengt in kaart:
    • welke technische, juridische, financiële en operationele struikelblokken zorgvoorzieningen ervaren;
    • welke energiemixen en ontwerpprincipes wenselijk en haalbaar zijn;
  • ontwikkelt een praktisch stappenplan op maat;
  • vertaalt deze inzichten naar sectorbrede beleidsadviezen en -instrumenten;

VITO voert het onderzoek uit, in opdracht van het VIPA, met samenwerking van Zorgnet-Icuro, VERSO, VEB, VEKA, ZORGtech en VLAIO. Het levert zowel concrete case-inzichten op als input voor het bredere zorgbeleid.

Hoe verloopt het onderzoek?

  • Kernteam: VITO (met onderaannemer Hict) en VIPA

  • Klankbordgroep: VEKA, VEB, VLAIO, Zorgnet-icuro, Verso, Zorgtech en Vlaio
    De klankbordgroep komt 4 keer samen tijdens de 2-jarige projectduur. 
    Door de uitwisseling met de klankbordgroep bewaakt het kernteam dat de resultaten vlot inzetbaar zijn in de regelgevende, beleidsondersteunende en operationele context.

  • 15 geselecteerde voorzieningen:
    Het onderzoeksteam voorziet 3 onderzoeksgolven, waarbij het telkens aan de slag gaat met 5 geselecteerde voorzieningen en hun bijhorende onderzoeksvragen. Na elke onderzoeksgolf voorziet het een tussentijdse evaluatie, waarvan het de lessen meeneemt in de volgende golf. 

Infomoment

Bekijk hier het online infomoment op 18/03/2026:

Geselecteerde projecten

Kopieer sectielink

Overzicht projecten

De klankbordgroep selecteerde van 34 inzendingen 15 projecten: 12 ziekenhuizen en 3 grotere voorzieningen. Bij de selectie is rekening gehouden met de representativiteit van de cases, het ambitieniveau en het leerpotentieel, en met de bereidheid om de kennis uit de projecten met de hele sector te delen.

Hieronder een overzicht van de projecten met hun ambitieniveau en hun specificiteit:

ANTWERPEN

VoorzieningProfiel (Type • Gebouw • Context)Scores (Ambitie/Data/Kennis)Details
UPC DuffelPZ • Nieuwbouw • CampusAmbitie: 3 – Ontwikkelcases (koplopers) | Data: ** (2/3) | Kennis: *** (3/3)Ambitie omschrijving: zeer Hoog (verankerd in strategie/masterplan). Specificiteit: zomercomfort, Vlaio steun, timing van nieuwbouwproject
AZ Sint MaartenAZ • Bestaand recent (2018) • CampusAmbitie: 3 – Ontwikkelcases (koplopers) | Data: *** (3/3) | Kennis: ** (2/3)Ambitie omschrijving: zeer Hoog (verankerd in strategie/masterplan). Specificiteit: recent installaties ->2050 proof

BRUSSEL

VoorzieningProfiel (Type • Gebouw • Context)Scores (Ambitie/Data/Kennis)Details
UZ BrusselUZ • Renovatie • StedelijkAmbitie: 3 – Ontwikkelcases (koplopers) | Data: *** (3/3) | Kennis: *** (3/3)Ambitie omschrijving: zeer Hoog (verankerd in strategie/masterplan). Specificiteit: Stedelijke renovatie + Bxl regelgeving

LIMBURG

VoorzieningProfiel (Type • Gebouw • Context)Scores (Ambitie/Data/Kennis)Details
Stijn vzwVAPH • Bestaand • verspreid vastgoedAmbitie: 3 – Ontwikkelcases (koplopers) | Data: ** (2/3) | Kennis: *** (3/3)Ambitie omschrijving: zeer Hoog (verankerd in strategie/masterplan). Specificiteit: Energieopslag, zomercomfort
ZOLAZ • Bestaand + Nieuwbouw • CampusAmbitie: 3 – Ontwikkelcases (koplopers) | Data: *** (3/3) | Kennis: ** (2/3)Ambitie omschrijving: zeer Hoog (verankerd in strategie/masterplan). Specificiteit: energiebeleidsovereenkomst, hoogtemperatuur infrastructuur
Integro vzwWZC • NieuwbouwAmbitie: 2 – Spiegelcases (mid‑maturity) | Data: ** (2/3) | Kennis: ** (2/3)Ambitie omschrijving: hoog (duidelijk traject, masterplan nog in uitwerking). Specificiteit: geothermie
Jessa VZWAZ • Nieuwbouw • CampusAmbitie: 3 – Ontwikkelcases (koplopers) | Data: ** (2/3) | Kennis: ** (2/3)Ambitie omschrijving: zeer Hoog (verankerd in strategie/masterplan). Specificiteit: timing van nieuwbouwproject

OOST-VLAANDEREN

VoorzieningProfiel (Type • Gebouw • Context)Scores (Ambitie/Data/Kennis)Details
AZ AlmaAZ • Bestaand recent (2017) • CampusAmbitie: 3 – Ontwikkelcases (koplopers) | Data: *** (3/3) | Kennis: *** (3/3)Ambitie omschrijving: zeer Hoog (verankerd in strategie/masterplan). Specificiteit: Warmtenet- last mile!-call groene stroom,
VZW Maria MiddelaresAZ • Bestaand • CampusAmbitie: 3 – Ontwikkelcases (koplopers) | Data: ** (2/3) | Kennis: *** (3/3)Ambitie omschrijving: zeer Hoog (verankerd in strategie/masterplan). Specificiteit: Bestaand warmtenet, aquathermie, windturbine
VitazAZ • Bestaand + Nieuwbouw • meerdere sitesAmbitie: 2 – Spiegelcases (mid‑maturity) | Data: ** (2/3) | Kennis: ** (2/3)Ambitie omschrijving: hoog (duidelijk traject, masterplan nog in uitwerking). Specificiteit: Oud patrimonium, regelgevende context in kader van vastgoedstrategie
AZ Jan PalfijnAZ • Bestaand • stedelijke contextAmbitie: 1 – Toetscases | Data: ** (2/3) | Kennis: * (1/3)Ambitie omschrijving: gemiddeld (deelinitiatieven, groeiend). Specificiteit: stedelijke context, energietransitie als pijler in zorgstrategischplan

VLAAMS-BRABANT

VoorzieningProfiel (Type • Gebouw • Context)Scores (Ambitie/Data/Kennis)Details
UZ LeuvenUZ • Gemengd • Grote campusAmbitie: 3 – Ontwikkelcases (koplopers) | Data: *** (3/3) | Kennis: *** (3/3)Ambitie omschrijving: zeer Hoog (verankerd in strategie/masterplan). Specificiteit: Vastgoedstrategie + regelgeving

WEST-VLAANDEREN

VoorzieningProfiel (Type • Gebouw • Context)Scores (Ambitie/Data/Kennis)Details
De Lovie vzwVAPH • Campus + verspreidAmbitie: 3 – Ontwikkelcases (koplopers) | Data: ** (2/3) | Kennis: *** (3/3)Ambitie omschrijving: zeer Hoog (verankerd in strategie/masterplan). Specificiteit: Beschermd erfgoed + natura 2000 gebied + aquathermie
AZ Sint-Lucas BruggeAZ • Bestaand • StedelijkAmbitie: 1 – Toetscases | Data: * (1/3) | Kennis: ** (2/3)Ambitie omschrijving: gemiddeld (deelinitiatieven, groeiend). Specificiteit: Oud patrimonium,
AZ GroeningeAZ • Bestaand recent (2025) • CampusAmbitie: 3 – Ontwikkelcases (koplopers) | Data: *** (3/3) | Kennis: *** (3/3)Ambitie omschrijving: zeer Hoog (verankerd in strategie/masterplan). Specificiteit: Zeer recent - Last Mile!

Legende

Ambitieniveau

AmbitieniveauOmschrijvingCase-type
3zeer hoog (verankerd in strategie/masterplan)Ontwikkelcases (koplopers)
2hoog (duidelijk traject, masterplan nog in uitwerking)Spiegelcases (mid‑maturity)
1gemiddeld (deelinitiatieven, groeiend)Toetscases

Data en plannen

Data en PlannenOmschrijving 
***zeer gedetailleerde verbruiksdata en plannen 
**beperkte data + plannen 
*geen verbruiksdata 

Kennisdeling

KennisdelingOmschrijving 
***actief en structureel 
**bereid en occasioneel 
*vooral lerend, beperkte externe rol 


De geselecteerde cases vormen samen een diverse en representatieve staalkaart van de Vlaamse zorgsector, zowel qua type zorg, infrastructuur, maturiteit als qua beleidsuitdagingen.

De selectie omvat zowel koplopers als voorzieningen met een beperktere startpositie. Op deze manier hebben we cases waarbij we kunnen focussen op de ontwikkeling en toetscases waarbij de check naar brede implementatie kan gebeuren. We voorzien een mix tussen recent opgeleverd patrimonium, waarin we vlot de last mile richting 100% hernieuwbare energieproductie op de site kunnen evalueren, alsook ouder patrimonium, nieuwbouw en renovatiecases. We integreren zowel de campuscontext, alsook voorzieningen met een versnipperd patrimonium. 

In de 15 geselecteerde projecten is er een vertegenwoordiging van in totaal 29 verschillende studiebureaus, waardoor een brede kennisdeling in de markt van studiebureaus kan gebeuren. Belangrijke selectiecriteria waren:

  • de aanwezigheid van voldoende toegankelijk materiaal naar verbruiksdata en plannen

  • de bereidheid tot uitwisseling, samenwerking en reproduceerbaarheid of specificiteit van de mogelijke toepasbare onderzoeksvragen op de case. 

We voorzien een goede spreiding van het soort onderzoeksvragen. Hoewel het om een technische uitdaging gaat, zijn de struikelblokken – en dus ook de onderzoeksvragen – ook financieel, juridisch en operationeel van aard. 

Verwachtingen voorzieningen?

Om een correcte toepassing van de regelgeving over staatssteun te verzekeren, vragen we van elke deelnemer een duidelijke tegenprestatie:

  • Beschikbare relevante data aanleveren (zoals: energieaudits, ontwerpplannen, verbruiksgegevens, zomercomfortaudit, ...).
  • Deelnemen aan plaatsbezoeken, interviews en technische overlegmomenten.
  • Technische- en beleidsmedewerkers vrijmaken tijdens het traject (max. 2 dagen per fase).
  • Bereidheid van uw studiebureau tot wisselwerking.
  • Actieve deelname in het cocreatieproces rond het gekozen innovatieve traject (max. 1 dag)
  • Actief inzichten delen die bijdragen aan sectorbrede kennisopbouw.

Deze wederzijdse bijdrage garandeert een eerlijk speelveld voor alle voorzieningen.

Onderzoeksresultaten

Kopieer sectielink

Alle globale inzichten, conclusies en beleidsadviezen worden openbaar gedeeld, zodat:

  • elke voorziening – ook niet-deelnemers – kan leren uit de resultaten;
  • beleidsmakers een onderbouwde basis krijgen voor bijsturing van regelgeving en ondersteuning;
  • de sector als geheel vooruitgang boekt richting een betaalbare, duurzame en klimaatbestendige toekomst.

Contact VITO:

Contact VIPA

Sector(en)
Gehandicaptenzorg
Residentiële ouderenzorg
Ziekenhuizen