Specifieke brandveiligheidsnormen voor personen met een handicap en voor jeugdhulp

Na een consultatieronde in 2025 is het ontwerp finaal herwerkt. Niet alleen de normen zelf zijn bijgestuurd, maar ook de afbakening van het toepassingsgebied en de inzet van een attesteringsprocedure zijn herbekeken.
 

Bij de herwerking ligt de focus op het garanderen van een minimaal gelijkwaardig veiligheidsniveau voor alle voorzieningen ongeacht het  doelpubliek, de ouderdom van de infrastructuur en de schaal.  Het doel is het ondervangen van de specifieke risico’s die onvoldoende afgedekt zijn door de algemene normen voor gebouwen. In de zorgcontext staan zorgverleners in voor de veiligheid van kwetsbare personen. Specifieke aandachtpunten zijn daardoor nodig: blootstelling aan rook is maximaal te vermijden en gepast handelen om een veilige evacuatie te kunnen verzekeren is cruciaal. Een snelle ontdekking van elk brandincident is hierbij een basisvereiste.

In het herwerkte ontwerp voor het BVR brandveiligheid Zorg worden voor alle voorzieningen 2 elementen opgelegd:

• Voorschriften branddetectie: een vorm van branddetectie zal altijd verplicht zijn.
• Autonome beoordeling brandveiligheid: de aandachtpunten voor evacuatietraining, vorming personeel en brandveilig beheer en onderhoud worden in het toekomstige kader opgelegd door een verplichte autonome beoordeling brandveiligheid in te schrijven in het kader voor brandveiligheid.

De brandveiligheidsnormen voor gebouwen worden gefaseerd ingevoerd, te starten met normen voor ‘toekomstige’ gebouwen.

De brandveiligheidsnormen zoals gepubliceerd op de website van het VIPA zullen van toepassing zijn voor ‘toekomstige’ gebouwen. Hieronder vallen de gebouwen waarvoor op het moment van de invoering van het besluit van de Vlaamse Regering met de specifieke brandveiligheidsnormen (BVR Brandveiligheid Zorg) nog geen aanvraag voor een omgevingsvergunning is ingediend.

Voor de andere gebouwen zullen specifieke brandveiligheidsnormen worden uitgewerkt in een gefaseerde aanpak: 

• een 1e fase voorziet met de invoering van het BVR Brandveiligheid Zorg verplichtingen voor branddetectie en een autonome beoordeling van brandveiligheid 
• een 2e fase werkt ook voor deze groep een aangepast kader met bouwkundige normen uit. Tot dan kunnen de normen voor toekomstige gebouwen gezien worden als een referentiekader voor deze groep.

Binnen de sectoren voor personen met een handicap en jeugdhulp zullen de functionele entiteiten (VAPH en Opgroeien) bepalen welke groepen van voorzieningen zullen vallen onder het BVR Brandveiligheid Zorg. De doelgroep bestaat vooral uit voorzieningen waar zorgverleners instaan voor de veiligheid van een leefgroep of van een groep personen. Voorzieningen waar de zorgsituatie sterk een gezinssituatie benadert of waar alleen tijdens de dag een klein aantal personen aanwezig zijn behoren niet tot de doelgroep. 

Het ontwerp voorziet specifieke maatregelen met aandacht voor snelle ontdekking van brand, beheersing van rookverspreiding en veilige evacuatie:

• Automatische branddetectie
• Aangepaste compartimentering en deelcompartimentering
• Opties evacuatiestrategie
• Maatregelenpakketten voor een leefgroepsetting (o.a. open ruimten)
• Voorschriften voor onderhoud en beheer

De specifieke normen zijn aanvullend op de generieke basisnormen brandveiligheid van het KB 07/07/1994 geformuleerd. Enkel de elementen die aanvullend op dit KB van toepassing zijn worden opgenomen in de specifieke normen.

De normen voor de toekomstige gebouwen worden aangeboden samen met een toelichting en met schematische typeplannen.

De toelichting bij de normen geeft uitleg bij mogelijke linken naar andere regelgeving brandveiligheid, voorbeelden van toepassing en meer achtergrondinfo bij begrippen of specifieke aandachtspunten vanuit de zorgcontext. De schematische typeplannen geven verduidelijking bij specifieke voorwaardenkaders over uitgangen en open ruimten.

In gebouwen waar zorgverleners instaan voor de veiligheid van een groep kwetsbare personen is het nodig om specifieke veiligheidsrisico’s af te dekken met aangepaste maatregelen. Brandveiligheid in zorggebouwen vraagt een aangepaste benadering met specifieke maatregelen en aandachtspunten. Dit gebeurde al voor ouderenvoorzieningen, ziekenhuizen en kinderopvang. Aanvullend worden nu ook voor de sectoren personen met een handicap en voor jeugdhulp specifieke brandveiligheidsnormen geformuleerd.

In de huidige situatie zonder specifieke normen is per project een zoektocht nodig om een afgestemd maatregelenpakket vast te leggen. De uitkomst van die zoektocht is lang onzeker en vaak pas laat in het ontwerpproces duidelijk. Met de uitwerking van de specifieke brandveiligheidsnormen kan voor heel de sector op Vlaams niveau een eenduidige invulling van de gewenste maatregelen voorzien worden en weten alle betrokkenen van bij de start wat de specifieke eisen zijn.

In een breder kader vormt het ontwerp de basis voor alle toekomstige specifieke brandveiligheidsnormen voor zorggebouwen, uitgezonderd ziekenhuizen. Door in de toekomst de normen maximaal op eenzelfde basis uit te werken kan de multifunctionele invulling van zorginfrastructuur ondersteund worden.

De brandveiligheidsnormen worden in ontwerpfase aangeboden opdat ontwerpers en adviseurs die betrokken zijn bij de conceptuele uitwerking van plannen voor nieuwbouw kunnen zien welke de toekomstige eisen voor brandveiligheid zijn. Kleine aanpassingen bij de omzet naar een definitieve versie zijn echter niet uit te sluiten.

Vanaf voorjaar 2022 werden de normen uitgewerkt in overleg met de sectoren. Experten brandveiligheid van de technische commissie brandveiligheid van het departement Zorg en externe experten zijn in verschillende rondes geconsulteerd voor advies en feedback. De kennis opgebouwd met VIPA-studies I, II en III is mee genomen. Het ontwerp is vanaf eind 2025 binnen de technische commissie brandveiligheid van het departement Zorg herwerkt, rekening houdend met de feedback en de aanvullende inzichten uit de consultatieronde.            

De invoering van de nieuwe specifieke brandveiligheidsnormen is gepland voor begin 2027.