Beleidskaders en regelgeving
De ontwikkelde richtlijnen zijn belangrijke instrumenten om voorzieningen te ondersteunen in hun beleid en dagelijkse praktijk. We verwachten dat zorgvoorzieningen hun beleid afstemmen op de gedetailleerde richtlijnen die opgemaakt zijn met het oog op de toekomst. Tegelijkertijd vormen de wetenschappelijk onderbouwde richtlijnen een belangrijke basis om verdere beleidskeuzes te maken en bepaalde onderdelen ervan in regelgeving, eisen- of referentiekaders te verwerken.
Beleidstraject n.a.v. het nieuwe intersectorale richtlijnenkader
In 2025 ontwikkelde het Steunpunt WVG een nieuw intersectoraal richtlijnenkader voor de preventie en toepassing van afzondering en fixatie.
Het nieuwe intersectoraal richtlijnenkader werd ontwikkeld voor de residentiële voorzieningen van de volgende sectoren van het Beleidsdomein WVG: Ouderenzorg, VAPH-sector, Jeugdhulp, GGZ, de ziekenhuissector voor wat betreft de geriatrie-, (kinder)psychiatrische en EPSI-afdelingen.
Elementen uit het intersectoraal richtlijnenkader vormen, net zoals de vorige multidisciplinaire richtlijnen, voor het beleid een basis om bepaalde afspraken of verwachtingen om te zetten in regelgeving of beleidskaders.
In de komende periode zullen we vanuit het beleidsdomein WVG de beleidsimplementatie van het intersectoraal richtlijnenkader verder verkennen met aandacht voor enkele randvoorwaarden.
Hierover zullen we in de toekomst verder communiceren en zal een gefaseerde aanpak volgen.
Tot zover er geen nieuwe afspraken zijn gecommuniceerd over aanpassingen aan, of nieuwe regelgeving en beleidskaders gebaseerd op het intersectoraal richtlijnenkader zal het huidige beleid vanuit de Vlaamse overheid worden verdergezet en blijven de onderstaande regelgeving, referentie- en eisenkaders van toepassing.
Jeugdhulp
Decreet betreffende de rechtspositie van de minderjarige in de integrale jeugdhulp
Dit decreet houdt al rekening met de aanbevelingen van het Steunpunt Welzijn, Volksgezondheid en Gezin uit de multidisciplinaire richtlijn, maar de artikelen over afzondering en fixatie treden pas in werking op 7 mei 2027. Intussen is het oude decreet nog van toepassing.
Besluit rond de erkenningsvoorwaarden en subsidienormen voor voorzieningen in de jeugdhulp
In het besluit staan specifieke bepalingen rond afzondering. Dat besluit is nog niet aangepast aan de multidisciplinaire richtlijn.
Personen met een handicap
Voor voorzieningen die zorg en ondersteuning bieden aan personen met een handicap, is het kader momenteel vastgesteld in het besluit van de Vlaamse Regering over de algemene erkenningscriteria en kwaliteitszorgnormen voor faciliteiten die opvang, behandeling en begeleiding bieden aan personen met een handicap.
Geestelijke gezondheidszorg
Het referentiekader legt de verwachtingen vast waaraan psychiatrische ziekenhuizen en de psychiatrische afdelingen (A- en K-diensten) in algemene ziekenhuizen moeten voldoen, zowel voor minderjarigen als volwassenen.
Recent werd dit referentiekader geactualiseerd om het meer in lijn te brengen met de multidisciplinaire richtlijn die is ontwikkeld door het Steunpunt WVG.
De aangepaste module ‘vrijheidsbeperkende maatregelen’ is hier te vinden: module ‘vrijheidsbeperkende maatregelen’ in het referentiekader geestelijke gezondheidszorg. De module houdt al rekening met de aanbevelingen van het Steunpunt Welzijn, Volksgezondheid en Gezin uit de multidisciplinaire richtlijn.
Geriatrisch zorgtraject
Voor diverse zorgtrajecten in algemene en universitaire ziekenhuizen bestaan afzonderlijke eisenkaders. Eisenkaders bepalen aan welke kwaliteitsnormen ziekenhuizen moeten voldoen. Het geriatrisch eisenkader biedt een transparant overzicht van de geldende verwachtingen met betrekking tot geriatrische zorg. De Zorginspectie controleert dit met onaangekondigde bezoeken, waarbij de nadruk ligt op zorgtrajecten voor specifieke patiëntgroepen.