Incidentie huidkanker - indicator
Wanneer de zon schijnt komen er niet alleen zichtbare lichtstralen tot bij ons maar ook ultraviolet stralen, zogenaamde uv-straling. Overmatige blootstelling aan deze uv-straling veroorzaakt schade aan de huid en is onder andere een belangrijke oorzaak van huidkanker. Onder meer omdat we van langsom meer op reis gaan naar zonnigere oorden zonder voldoende stil te staan bij de bescherming tegen deze uv-straling, stellen we een stijging in de het aantal huidkankers vast. Daarbovenop komt dat door de klimaatverandering de hoeveelheid uv-straling stijgt door een meteorologische veranderingen. We verwachten daarom dus een verder doorstijging van het aantal huidkankers.
Huidkanker
Binnen de huidkankers zijn er 3 belangrijk groepen die we onderscheiden: Melanomen, spino- en basocellulaire carcinomen. Melanomen zijn het meest gevreesde type, de kwaadaardige vorm van huidkanker. Spino- en basocellulaire carcinomen zijn het meest direct gerelateerd aan de blootstelling aan uv-straling maar zijn meestal goedaardig met een goede prognose.
Wat is de indicator?
Aantal nieuwe diagnoses van de verschillende types huidkanker:
- Melanoom
- Spinocellulair carcinoom
- Basocellulair carcinoom
Deze indicator toont de jaarlijkse incidentie van huidkanker per 100.000 inwoners in Vlaanderen.
Belangrijkste cijfers
- 2022 (meest recente jaar met volledige cijfers):
- Melanoom: 2.857 gevallen
- Spinocellulair carcinoom: 6.959 gevallen
- Basocellulair carcinoom: 26.058 gevallen
- Sterke stijging sinds 1999 voor alle types huidkanker
Figuur 1: Evolutie van het aantal nieuwe geregistreerde kankerdiagnoses per 100.000 inwoners, gecorrigeerd voor de toename en leeftijd van de bevolking, tussen 1998 en 2022 voor de verschillende types huidkanker. Bron: Stichting Kankerregister (2024).
Gezondheidseffecten en kwetsbare groepen
- Uv-straling veroorzaakt DNA-schade, wat kan leiden tot mutaties en huidkanker.
- Risicofactoren:
- Baby’s, kinderen en jongeren door dunnere huid.
- Mensen met een licht huidtype.
- Buitenwerkers, buitensporters, zonnebaders.
- Personen die lichtgevoelige medicatie gebruiken
- Prognose: stijgende trend in huidkankerincidentie tot minstens 2030.
Impact van klimaatverandering
- Toename van uv-intensiteit door verminderde bewolking en verandering in seizoenale patronen.
- Verhoogde blootstelling door een stijging in buitenactiviteiten door een gedragsveranderingen die het gevolgd is van een warmer klimaat.
Preventie en beleid
- Uv-index voorspellingen via KMI website, KMI-app of andere weer apps.
- Bescherming tegen uv-straling (Weren, Kleden, Smeren), in volgorde van belang:
- Schaduw opzoeken, vooral tussen tijdens het warmste van de dag (12u - 16u).
- Draag bedekkende kleding en zonnebril
- Frequent smeren van zonnecrème (minstens SPF 50).
- Educatiecampagnes door Stichting tegen Kanker.
Figuur 2: Aanbevelingen voor het nemen van maatregelen afhankelijk van de UV-index. Bron: Garbe (2024).
Conclusie
Huidkanker is een groeiend probleem in Vlaanderen. De stijgende hoeveelheid uv-straling en het veranderend gedrag vergroten het risico. Preventie en vroegtijdige detectie doormiddel van sensibilisering en het creëren van bewustwording zijn cruciaal om de stijgende trend te keren.
Indicatorfiche huidkanker
