Preventief gezondheidsbeleid

De Vlaming leeft langer gezonder

Het Vlaamse preventief gezondheidsbeleid werkt aan meer gezonde levensjaren voor iedereen. Dit is onze missie:

De afdeling Preventief Gezondheidsbeleid bereidt het beleid voor en voert het uit in samenwerking met partners en actoren op het terrein en bewaakt de kwaliteit van preventieve acties in Vlaanderen.

Een visie wordt pas krachtig als ze ondersteund wordt door strategische doelstellingen.

1. We vergroten gezondheidswinst via gezondheidsbevordering, gezondheidsbescherming en ziektepreventie

   We streven naar meer gezondheidswinst voor alle Vlamingen door een populatiebreed preventiebeleid dat inzet op gezondheidsbevordering, -bescherming en ziektepreventie. Door een populatiegerichte aanpak richten we ons tot iedereen. Ons beleid is duurzaam, holistisch en lokaal afgestemd, zodat elke burger in zijn eigen leefomgeving ondersteund wordt voor een langer, gezonder leven.

2. We verkleinen gezondheidsongelijkheid

   We streven naar gelijke kansen op vlak van gezondheid voor iedereen door structurele drempels weg te werken en aandacht te geven aan de impact van sociale, economische en omgevingsfactoren. Met proportioneel universalisme zetten we in op gezondheidswinst voor iedereen, waarbij kwetsbare groepen extra ondersteund worden zonder te stigmatiseren. Dit wil zeggen; waar nodig of opportuun zetten we extra in t.a.v. kwetsbare groepen in de bevolking.

3. We formuleren prioriteiten op basis van wetenschap, data en maatschappelijke overwegingen & evoluties

   We stellen prioriteiten op basis van wetenschappelijke inzichten, objectieve data en maatschappelijke noden. Transparant, deskundig en betrouwbaar beleid staat centraal, met het oog op effectieve, lange termijn gezondheidswinst voor iedereen. We zorgen ervoor dat correcte en toegankelijke gezondheidsinformatie beschikbaar is en benutten maatschappelijke kansen om de impact van preventie te vergroten.

4. We zorgen voor maatschappelijke gedragenheid door via consultatie en participatie van burgers, partners en andere belanghebbenden, beleidsprioriteiten te bepalen

   We bouwen aan een breed gedragen preventiebeleid door burgers, partners en belanghebbenden actief te betrekken in het bepalen van prioriteiten. Door vroegtijdig signalen en trends op te vangen en brede consultatie te organiseren, leggen we een solide basis voor een beleid dat maatschappelijk breed wordt ondersteund en waarvan de gezondheidseffecten consequent worden gemeten.

5. We stimuleren alle beleidsdomeinen en overheden om preventieve gezondheid te verankeren in hun beleid

   We streven naar een stevig verankerd, lange termijn preventiebeleid in alle beleidsdomeinen en op elk bestuursniveau. We maken gezonde keuzes vanzelfsprekend en meten de impact van het beleid. Elk beleidsniveau – van individu tot organisatie – krijgt verantwoordelijkheid als actieve partner in het realiseren van gezondheidswinst.

6. We zetten bewust in op de competenties en ontwikkeling van medewerkers

   We investeren doelgericht in de groei en competenties van onze medewerkers, als motor van ons preventiebeleid en dienstverlening. Door multidisciplinair samen te werken en een stimulerende omgeving te creëren, geven we medewerkers de ruimte om hun expertise in preventie maximaal te ontwikkelen, met oog voor motivatie, klantgerichtheid en maatschappelijke betrokkenheid.

Het Vlaams preventief gezondheidsbeleid integreert alle beleidsaspecten. Vanuit een wetenschappelijke onderbouwing worden initiatieven genomen die zowel gezondheidsmonitoring, diagnose en onderzoek, informeren-educeren en empoweren, community engagement, beleidsontwikkeling, handhaving, governance, competentiebeheer als evaluatie combineren.

In het Vlaams preventief gezondheidsbeleid maken we gebruik van een combinatie van strategieën die niet noodzakelijk aan 1 ziekte (kunnen) worden gelinkt (o.a. omwille van multicausaliteit) en strategieën die wel risico of - ziektespecifiek zijn (bijv. suïcidepreventie, kankerscreening). Dit vertaalt zich in de volgende hoofdstrategieën.

1. Gezondheidsbevordering

   We helpen mensen om gezonde keuzes te maken in hun dagelijkse leven. Dat doen we door in te zetten op leefstijlfactoren zoals voeding, beweging, mentaal welbevinden en gezonde leefomgevingen. We zorgen voor duidelijke informatie, praktische tools en een omgeving die gezond gedrag stimuleert

2. Gezondheidsbescherming

   We beschermen burgers tegen factoren die hun gezondheid kunnen schaden. Dat omvat onder meer acties rond luchtkwaliteit, binnenmilieu, klimaat, geluid, waterkwaliteit en blootstelling aan schadelijke stoffen. We volgen risico’s op, geven advies en nemen maatregelen om de leefomgeving veiliger en gezonder te maken.

3. Ziektepreventie

   We voorkomen ziekten door immunisatie, vroegdetectie of hun verspreiding tegen te gaan. Dit doen we onder andere door het aanbieden van vaccinaties en andere maatregelen voor infectieziektebestrijding, de bevolkingsonderzoeken naar kanker en aangeboren aandoeningen. Door vroegtijdige detectie en snelle interventie verminderen we gezondheidsrisico’s en verbeteren we de kansen op herstel of stabilisatie door behandeling.

Er zijn een aantal beleidskaders die leidend zijn. Deze zijn wetenschappelijk onderbouwd en vormen toetsstenen voor het Vlaamse beleid.

• Population health management

  We richten ons op de volledige bevolking, in lijn met de populatiebenadering uit de strategische doelstellingen. We vertrekken van populatiegegevens, omgevingsanalyses en objectieve noden om preventieprogramma’s te ontwikkelen die impact hebben op fysiek, mentaal en sociaal welbevinden.
  Deze aanpak zorgt ervoor dat we niet inzetten op individuele zorgvragen, maar op wat de samenleving als geheel écht nodig heeft. Zo creëren we een duurzaam, onderbouwd preventiekader dat efficiënt en doelmatig bijdraagt aan gezondheidswinst.

• Gezondheidsongelijkheid verminderen

  Gezondheid is een recht, maar kansen zijn ongelijk verdeeld. Daarom voorzien we een kwalitatief basisaanbod voor alle burgers, en extra ondersteuning voor groepen bij wie drempels hoog zijn of gezondheidsrisico’s groter.
  Door proportioneel universalisme bevorderen we rechtvaardige gezondheidswinst, zonder te stigmatiseren.

• Think global, act local

  We werken met centrale beleidskaders en doelstellingen, zodat elke Vlaming kan rekenen op een gelijkwaardig preventief aanbod. Bij de implementatie van dit beleid houden we rekening met de lokale contexten — in scholen, bedrijven, buurten, jeugdbewegingen, Huizen van het Kind en andere leefomgevingen.

• Facettenbeleid en Health in all policies

  Gezondheid wordt niet alleen beïnvloed door de welzijns- en gezondheidszorg maar ook door domeinen zoals mobiliteit, onderwijs, milieu, werk en ruimtelijke planning. Daarom zet het preventief gezondheidsbeleid in op beleidsintegratie over sectoren heen zowel Vlaams als op lokaal niveau.
  We stimuleren alle beleidsdomeinen om gezondheid mee te nemen in hun beslissingen, zodat gezonde keuzes eenvoudiger en logischer worden.

  Om preventief gezondheidsbeleid succesvol te implementeren, is engagement van verschillende maatschappelijke actoren noodzakelijk. We betrekken diverse actoren om gezondheid op de agenda te zetten bij de collega’s in andere beleidsdomeinen en overheden en te duiden op welke manier gezondheid bijdraagt aan het realiseren van hun beleidsdoelen. Om dit principe om te zetten in impactvol beleid betrekken we sectoren en actoren maximaal bij het beleid en verhogen daardoor het draagvlak en onderbouwing.

• Duurzaam en lange termijn

  Preventie werkt alleen wanneer we blijven volhouden. We vermijden korte, eenmalige acties en bouwen aan een consistent beleid met (middel)lange termijn door het werken met Vlaamse Gezondheidsdoelstellingen, gedragen door kwaliteitskaders en continue monitoring.

Het beleidskader wordt beschreven in het decreet betreffende het preventieve gezondheidsbeleid van 21 november 2003 of kortweg ook het preventiedecreet genoemd.

Daarnaast is de afdeling Preventief Gezondheidsbeleid ook actief betrokken in o.a. de volgende decreten: decreet algemene bepalingen milieugezondheidszorg, drinkwaterdecreet, handhavingsdecreet, MER-decreet, decreet complexe projecten, afvalstoffendecreet, bodemdecreet, decreet op lijkbezorging en begraafplaatsen, het decreet lokaal sociaal beleid, decreet leerlingenbegeleiding,…