Westnijlkoorts

Wat is het westnijlvirus?

Het westnijlvirus komt voor bij vogels en wordt overgedragen door steekmuggen, zoals de gewone huismug (Culex pipiens). Paarden en mensen kunnen besmet geraken door de steek van een besmette mug. Een besmette mens of paard kan geen nieuwe muggen besmetten ('doodlopende gastheer'). Het virus wordt ook niet rechtstreeks van mens op mens of van paard op mens overgedragen. Het virus kan wel doorgegeven worden via bloedtransfusie of orgaandonatie. 

Welke klachten kan het veroorzaken?

Het westnijlvirus kan westnijlkoorts veroorzaken. De meeste mensen (80%) die besmet raken, merken daar niets van. Sommige mensen krijgen milde klachten zoals:

• koorts;
• hoofdpijn;
• spierpijn;
• vermoeidheid;
• soms huiduitslag.

Slechts een klein deel (1%) van de besmette personen wordt ernstig ziek, en kan hersen(vlies)ontsteking krijgen. Vooral ouderen en mensen met verminderde immuniteit lopen meer risico op ernstige klachten.

De tijd tussen een besmette muggenbeet en de eerste klachten is twee tot veertien dagen. Meestal duurt het twee tot zes dagen vooraleer zich klachten voordoen. Iemand die westnijlkoorts heeft gehad kan de ziekte niet opnieuw krijgen.

Preventie

Bescherming tegen muggenbeten

De beste bescherming tegen het westnijlvirus is het voorkomen van muggenbeten. We vragen inwoners van een gebied waar westnijlvirus werd vastgesteld om onderstaande tips toe te passen. Vooral tijdens de schemering en ‘s nachts, wanneer de muggen het actiefst zijn:

• draag lange mouwen en lange broekspijpen als er veel muggen actief zijn;
• gebruik een muggenwerend middel (bv. met DEET, vraag raad aan je apotheker);
• plaats muggengaas of muggenhorren aan ramen en deuren;
• slaap indien nodig onder een muggennet of klamboe;
• gebruik een ventilator om muggen op afstand te houden.

Meer uitgebreide info over muggenwerende maatregelen, die werken tegen zowel de gewone huismug als de tijgermug, vind je hier. 

Er is geen vaccin tegen westnijlkoorts beschikbaar.

Behandeling

Er bestaan geen medicijnen tegen westnijlkoorts. Er zijn wel medicijnen die helpen om de klachten te verminderen, zoals paracetamol bij koorts. Bij ernstige westnijlkoorts is een opname in het ziekenhuis nodig.

Hoe vaak komt de ziekte voor?

De ziekte komt al een tijd voor in delen van Afrika, het Midden-Oosten, West-Azië, Noord-Amerika, het zuidoosten en midden van Europa en het Middellandse Zeegebied. De afgelopen jaren breidde de ziekte zich meer noordelijk uit binnen Europa, waaronder in onze buurlanden. In België werd het virus voor het eerst vastgesteld bij vogels in 2025. Ook in 2026 werden er heel wat besmette vogels gevonden. Sinds augustus 2026 raakten verschillende paarden in de provincies Antwerpen en Vlaams-Brabant besmet met het virus. In september 2026 werden ook voor het eerst lokaal opgelopen humane infecties vastgesteld in dezelfde regio in Vlaanderen. Meer informatie hierover is beschikbaar in de persmededeling van het Departement Zorgpdf bestand257.0kb.

Er is momenteel geen reden tot ongerustheid. Het risico op ziekte blijft beperkt, maar het is goed om waakzaam te zijn en zich te beschermen tegen muggenbeten. 

Zieke of dode vogel gevonden?

Wanneer je zieke of dode vogels aantreft is het goed om dit te melden aan de bevoegde instanties, zeker wanneer het gaat om meerdere vogels op één locatie. 

Hieronder vind je enkele richtlijnen:

• Raak zieke of dode dieren bij voorkeur niet aan.
  • Westnijlvirus kan niet rechtstreeks overgedragen worden van een vogel op mens of dier, zonder de tussenkomst van een mug. Maar zieke of dode vogels kunnen wel andere ziekteverwekkers met zich meedragen. 
  • Moet je het dier toch aanraken: draag wegwerphandschoenen en een mondmasker (liefst FFP2). 
• Zieke vogels: 
  • Neem contact op met een erkend opvangcentrum voor wilde dieren. 
• Dode vogels: 
  • Bel naar de gratis influenzalijn van het FAVV: 0800 99 777 (tijdens werkdagen van 9u tot 12u).
    • Of mail naar influenza@favv-afsca.be
  • Neem contact op met de provinciale contactpunten voor de ziektebewaking bij wilde fauna in Vlaanderen.

Samenvatting

• Verwekker: westnijlvirus.
• Incubatieperiode: 2-14 dagen, meestal 2-6 dagen.
• Besmettingsweg: vrijwel altijd door een beet van een volwassen vrouwelijke geïnfecteerde mug.
• Besmettelijke periode: de viremie bij mensen is laag en kort. De mens is een zogenaamde ‘dead end host’ en transmissie tussen mensen door muggen vindt niet plaats. Hoe lang het virus in het kader van bloedtransfusies van mens op mens overdraagbaar is, is onbekend.
• Symptomen: asymptomatisch, soms griepachtig ziektebeeld en in 1% neurologische verschijnselen zoals (meningo-)encefalitis, meningitis of myelitis.
• Waarom melden: maatregelen nemen bij autochtone gevallen.

Richtlijnen

• Richtlijn West-nilevirusinfectiepdf bestand550.6kb
• Korte richtlijn West-nileviruspdf bestand277.4kb

Criteria

Gevalsdefinitie

Nuttige documenten

• Nationaal Referentie Centrum (NRC) 
• Brief Westnijlvirus in vogels in België - eerste detectiepdf bestand608.5kb

Cijfers meldingsplichtige infectieziekten

Cijfers over meldingsplichtige infectieziekten

Een meldingsplichtige infectieziekte aangeven