Ouderenbeleid
Vlaanderen zet in op een inclusief en toekomstgericht ouderenbeleid dat ouderen ondersteunt om kwaliteitsvol ouder te worden en volwaardig te blijven deelnemen aan de samenleving. Het ouderenbeleid vertrekt vanuit de overtuiging dat ouderen actieve burgers zijn, met eigen talenten, ervaringen en verwachtingen. Respect voor autonomie, participatie en levenskwaliteit staat daarbij centraal.
Vlaams ouderenbeleidsplan
De Vlaamse bevolking vergrijst. Steeds meer mensen bereiken een hogere leeftijd en blijven langer actief deelnemen aan het maatschappelijke leven. Die evolutie is een succes van onze samenleving, maar brengt ook belangrijke uitdagingen met zich mee op vlak van wonen, zorg, mobiliteit, participatie en sociale verbondenheid. Het Vlaamse ouderenbeleid wil Vlaanderen hierop voorbereiden met een brede, inclusieve en beleidsdomeinoverschrijdende aanpak.
De Vlaamse overheid geeft hieraan richting via het Vlaams Ouderenbeleidsplan 2026-2030. Dit plan vormt het gezamenlijke beleidskader van de Vlaamse Regering voor een inclusief en toekomstgericht ouderenbeleid. Het vertrekt vanuit een mensenrechtenbenadering en besteedt bijzondere aandacht aan autonomie, beleidsparticipatie, diversiteit en samenwerking over beleidsdomeinen heen.
Het ouderenbeleidsplan is opgebouwd rond drie bouwstenen die ouderen ondersteunen om zo lang mogelijk actief, zelfstandig en verbonden te leven:
- Participatie aan de samenleving
Ouderen moeten volwaardig kunnen deelnemen aan het maatschappelijke leven en een actieve rol kunnen opnemen in hun buurt, vereniging, organisatie of gemeenschap. - Wonen
Vlaanderen zet in op kwaliteitsvolle, betaalbare en toegankelijke woonomgevingen die ouderen toelaten zo lang mogelijk zelfstandig te wonen en zich thuis te voelen in hun buurt. - Zorg en ondersteuning
Ouderen moeten kunnen rekenen op toegankelijke, kwaliteitsvolle en betaalbare zorg en ondersteuning wanneer zij die nodig hebben, met respect voor hun autonomie en keuzes.
Het ouderenbeleidsplan kwam tot stand op basis van een omgevingsanalyse, de evaluatie van het vorige ouderenbeleidsplan en een participatief traject met ouderen en relevante stakeholders. De Vlaamse overheid wil het ouderenbeleid ook tijdens de uitvoering van het plan blijven vormgeven in dialoog met ouderen en hun vertegenwoordigers.
Ouderenbeleid is een inclusief beleid
Werken aan een leeftijdsvriendelijke samenleving is een gedeelde verantwoordelijkheid. Niet alleen de Vlaamse overheid, maar ook de federale overheid, lokale besturen, middenveldorganisaties en ouderen zelf spelen hierin een belangrijke rol.
Een inclusief ouderenbeleid vraagt samenwerking over beleidsdomeinen en bestuursniveaus heen. Lokale besturen staan het dichtst bij de burger en zijn vaak het best geplaatst om in te spelen op lokale noden en opportuniteiten. De Vlaamse overheid ondersteunt deze lokale dynamiek en stimuleert de actieve betrokkenheid van ouderen bij het beleid.
Voor de uitvoering en opvolging van het ouderenbeleid werkt Vlaanderen samen met verschillende relevante partnerorganisaties:
- De Vlaamse Ouderenraad is de officiële adviesraad voor ouderenbeleid in Vlaanderen en behartigt de belangen en de stem van ouderen. De Vlaamse Ouderenraad blijft ook een belangrijke partner bij de opvolging en evaluatie van het Vlaams Ouderenbeleidsplan 2026-2030.
- De Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) ondersteunt lokale besturen bij de ontwikkeling van een sterk, inclusief en leeftijdsvriendelijk lokaal ouderenbeleid.
- PSC Open Huis ondersteunt de participatie en inspraak van kwetsbare ouderen in het lokale ouderenbeleid. De organisatie brengt ouderen, lokale actoren en beleidsverantwoordelijken samen, begeleidt hen bij het detecteren van noden en oplossingen en helpt mee om deze te vertalen naar duurzame lokale praktijken en beleidsadviezen.