Mpox
Mpox (voorheen bekend als apenpokken) is een virale ziekte veroorzaakt door het mpoxvirus (MPXV). Dit virus is nauw verwant aan het pokkenvirus dat tot de jaren '70 actief was. De ziekte verspreidt zich voornamelijk door nauw contact met een besmet persoon, zoals huid-op-huid of seksueel contact.
- Vaccinatie
- Vaccinatie beschikbaar
- Basisvaccinatieschema
- Geen onderdeel van het basisvaccinatieschema
Vaccinatie
BasisvaccinatieschemaOver mpox
Op 14 augustus 2024 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de uitbraak van de nieuwe mpox-variant clade Ib uitgeroepen tot een internationale noodsituatie op het gebied van volksgezondheid.
Twee varianten
Mpox is al tientallen jaren bekend in verschillende Afrikaanse landen, maar uitbraken buiten Afrika waren tot 2022 zeldzaam en beperkt. Er zijn twee varianten (of zogenoemde ‘clades’) van mpox:
- De Centraal-Afrikaanse variant: Clade I. Tot voor kort werden infecties met Clade I voornamelijk overgedragen van dieren (vooral knaagdieren) op mensen. Sinds eind 2023 is in Oost-Congo een subvariant ontstaan, Clade Ib, die besmettelijker en mogelijk agressiever is dan eerdere varianten. Clade Ib verspreidt zich nu verder in Afrika en het eerste geval buiten Afrika werd op 15 augustus 2024 in Zweden gemeld.
- De West-Afrikaanse variant: Clade II komt wereldwijd voor sinds de epidemie van 2022. De variant circuleert nog steeds met een beperkt aantal gevallen in Vlaanderen, voornamelijk bij personen met meerdere seksuele partners (waaronder mannen die seks hebben met mannen). De ziekte wordt voornamelijk overgedragen via seksueel contact.
Symptomen
De eerste symptomen van mpox verschijnen na 8 tot 9 (uiterlijk 21 dagen) dagen na blootstelling en beginnen vaak met griepachtige klachten, waaronder:
- koorts;
- hoofdpijn;
- spierpijn;
- vermoeidheid;
- fors gezwollen en pijnlijke klieren.
Kort daarna, meestal 1-3 dagen na het begin van de koorts, verschijnt de huiduitslag. De huiduitslag ziet eruit als (rode) vlekjes, pukkeltjes, blaasjes. Daaruit ontstaat vervolgens de pok: een bleke papel met centraal ulcus en/of korst, die er gewoonlijk binnen 12 dagen afvalt. Vaak verschijnt de huiduitslag op de plaats van de besmetting, met name rond de anus, op de geslachtsdelen of in de mond. De uitslag kan ook op minder zichtbare plekken zitten, zoals in de mond of de endeldarm, en sommige mensen hebben slechts één pok.
Opgelet! Bij sommige patiënten kan de huiduitslag zich ook ontwikkelen zonder voorafgaande koorts of griepachtige symptomen.
Verspreiding
Mpox verspreidt zich vooral door nauw contact met een persoon met mpox:
- Huid-op-huid en seksueel contact.
- Contact met lichaamsvloeistoffen of speeksel
- Hoewel het virus ook via speekseldruppeltjes kan worden overgedragen, gebeurt dit waarschijnlijk minder efficiënt.
- In theorie kan besmetting ook plaatsvinden via besmette voorwerpen zoals kleding of beddengoed.
Het virus wordt voornamelijk overgedragen in geval van huiduitslag, maar kan ook worden doorgegeven voordat de huiduitslag zichtbaar is.
Mensen met meerdere seksuele partners, waaronder mannen die seks hebben met mannen, lopen een hoger risico op besmetting.
Vaccinatie
Er is een vaccin beschikbaar dat oorspronkelijk werd ontwikkeld tegen de pokken maar ook bescherming biedt tegen mpox. Op dit moment is brede vaccinatie van de hele bevolking niet nodig. Na nauw contact met een persoon met mpox kan het vaccin toegediend worden ter bescherming (post-expositieprofylaxe). Dit moet binnen 4 dagen (uiterlijk binnen 14 dagen).
Kostprijs
Vlaanderen beschikt over een voorraad vaccins, die momenteel alleen wordt ingezet voor personen die in contact zijn gekomen met mpox. Bij elke melding van een geval van mpox evalueert het Departement Zorg of vaccinatie van de nauwe contacten nodig is. De vaccinaties die door de Vlaamse Overheid aangeboden worden zijn gratis.
Behandeling
Er is momenteel geen specifieke behandeling voor mpox. Symptomen worden behandeld met pijnstillers, koortswerende middelen, en anti-jeuk-middelen.
De meeste mensen herstellen volledig binnen enkele weken. Slechts, een kleine minderheid van de patiënten moet tijdens de acute infectie in het ziekenhuis worden opgenomen, meestal om pijn onder controle te houden. Na herstel kunnen er littekens achterblijven.
Informatie voor zorgprofessionals
Samenvatting
Verwekker: Monkeypoxvirus (MPXV)
Incubatieperiode: Gemiddeld 8 tot 9 dagen (spreiding 3-21 dagen)
Transmissieroute: Direct door slijmvliescontact (inclusief seksueel contact) of via direct contact met infectieuze (huid)laesies (inclusief seksueel contact) of door indirect contact met vocht uit blaasjes of besmette materialen. Bij nauw contact via druppels.
Infectieuze periode: Vanaf het ontstaan van systemische verschijnselen zoals koorts (>38,5C) of 2 dagen voor het ontstaan van de huiduitslag of proctitis, tot alle huidlaesies geëpithelialiseerd zijn waarbij korstjes van de huid vallen en eventuele proctitisklachten ook voorbij zijn.
Symptomen: Start meestal, maar niet uitsluitend, met griepachtige symptomen. Huidlaesies (blaasjes/pustels, gespannen en diepgeworteld in de dermis) volgen 1 tot 3 dagen hierna, vaak beginnend op plek van inoculatie (vaak oro-/anogenitaal gebied). Korsten na 8 of 9 dagen uitslag. (Geïsoleerd) proctitisbeeld is ook mogelijk.
Waarom melden: Bron- en contactonderzoek en clusterdetectie. Tijdig toedienen van post-exposurevaccinatie bij risicocontacten.
Richtlijnen
- Richtlijn MPOXpdf bestand608.3kb
Criteria
| Klinische criteria |
|
|---|---|
| Epidemiologische criteria |
|
| Criteria voor laboratoriumconfirmatie |
|
Gevalsdefinitie
| Mogelijk (kliniek) |
OF
|
|---|---|
| Waarschijnlijk (epidemiologische link) |
|
| Bevestigd (laboconfirmatie) |
|
Nuttige documenten
Cijfers meldingsplichtige infectieziekten
Cijfers over meldingsplichtige infectieziekten